De essentie

Google en de verenigingen van Amerikaanse auteurs en uitgevers presenteerden eind 2009 een nieuwe schikkingovereenkomst. De schikking is voor Nederlandse uitgevers in positieve zin gewijzigd. De reikwijdte  is beperkt tot de Engelstalige landen Canada, Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië. Ook boeken (van niet-US uitgevers) die zijn geregistreerd bij de Copyright Office in de Verenigde Staten vallen onder de schikking. Hier is een probleem: de toegang tot het Copyright Register is (zeker voor oudere registraties) gebrekkig. Daardoor is het niet altijd helder welke boeken zijn geregistreerd en dus onder de schikking vallen. Het NUV heeft hier, samen met haar Europese zusterorganisatie FEP, vragen over gesteld.

 

Inmiddels is Google door een Franse rechtbank op de vingers getikt wegens inbreuken op het auteursrecht. In de uitspraak is gesteld dat de in het kader van het Google Books programma verrichte scanactiviteiten een inbreuk op het auteursrecht van de uitgever vormen.

 

Google heeft in oktober 2008 een voorlopige schikkingsovereenkomst gesloten met de Amerikaanse organisaties van uitgevers en auteurs over het scannen en via een elektronische databank beschikbaar stellen van boeken die in Amerikaanse bibliotheken staan. Uitgangspunt is dat Google alleen boeken die niet meer commercieel beschikbaar zijn mag gaan weergeven en commercieel gaan exploiteren. 

 

Het schikkingsvoorstel uit 2008 heeft tot veel discussie en onduidelijkheid geleid. Google heeft de afgelopen zes jaar al ruim zeven  miljoen boeken ingescand. Voordat het District Court zich begin oktober kon buigen over het  schikkingsvoorstel  trokken de partijen hun voorstel in onder (internationale) druk van auteurs- en mededingingsrechtelijke bezwaren tegen het voorstel. De rechter eiste van partijen dat zij op 9 november een nieuw voorstel zouden indienen. Met vier dagen uitstel kreeg het District Court op vrijdag 13 november 2009 een nieuw voorstel voorgelegd.

 

Met name voor de Europese uitgevers is de situatie onder de nieuwe schikking volledig gewijzigd.  

 

  • De reikwijdte van the Settlement is beperkt tot de Engelstalige landen Canada, Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en boeken van niet-US uitgevers die zijn geregistreerd bij de Copyright Office in de Verenigde Staten. Alle andere Europese boeken vallen buiten de schikking
  • De eerdere commerciële beschikbaarheid beperkte zich tot de VS en is nu uitgebreid tot verkrijgbaarheid via aanbieders wereldwijd in meer of minder voor de handliggende verkooppunten in de VS.
  • Rechthebbenden hoeven alleen nog maar aan te geven dat hun boek commercieel verkrijgbaar is en de titel wordt door Google uit het programma gehaald, onder de oude Settlement moest een rechthebbende de commerciële verkrijgbaarheid min of meer aantonen
  • Concurrenten van Google krijgen makkelijker toegang tot de gescande boeken
  • De nieuwe schikking beperkt de businessmodellen van Google met de gescande boeken. Zo wordt de POD-mogelijkheid beperkt tot boeken die niet-commercieel verkrijgbaar meer zijn.
  • Google gaat voortaan zelf actief op zoek naar de rechthebbenden van materiaal dat zij online beschikbaar maken. In de eerste schikking moesten rechthebbenden zich zelf melden als zij erachter kwamen dat hun materiaal in de digitale bibliotheek was opgenomen. Dit zonder toestemming vooraf boeken opnemen in Google Books was wat het NUV betreft een groot pijnpunt.
  • Werken waarvan de rechthebbenden niet meer zijn te achterhalen, de zogenoemde verweesde werken, kan Google niet meer automatisch gebruiken. Een onafhankelijke instantie, the Unclaimed Funds Fiduciary, die de rechthebbenden van deze boeken representeert, zal wel licenties kunnen verlenen aan derden voor zover juridisch toegestaan
  • Creative Commons-uitgaven krijgen een speciale plek in het project

 

Met de nieuwe schikking valt 95% van de niet-Engelstalige boeken buiten de overeenkomst. Google is teleurgesteld dat de plannen om zoveel mogelijk boeken toegankelijk te maken noodgedwongen zijn bijgesteld, maar geeft aan uit te kijken naar samenwerking met rechthebbenden over de hele wereld om de gestelde doelen alsnog te realiseren. Of dit inhoudt dat rechthebbenden die buiten de  schikking vallen vrijwillig deel kunnen gaan nemen onder de voorwaarden van de schikking, is nog niet geheel duidelijk. Voor Europese uitgevers geldt in ieder geval dat Google een tweetal alternatieven heeft voor het bibliotheek project. Titels die buiten de scope van de nieuwe Settlement vallen, kunnen door uitgevers worden aangemeld voor het Google’s Book Partner Program en het nieuw geïntroduceerde Google Editions.

 

Tijdpad
Het District Court buigt zich op 18 februari 2010 over het nieuwe schikkingsvoorstel. Voorafgaand aan de zitting de mogelijkheid bestaan protest aan te tekenen. Dit dient uiterlijk voor 28 januari 2010 te gebeuren.

 

Vragen
Naar aanleiding van de nieuwe schikking leven diverse vragen waarop nog geen definitief antwoord is te geven. De FEP heeft op 20 november een politieke verklaring verstuurd aan onder meer de Europese Commissie en het Europees Parlement. In de verklaring stelt de FEP dat zij blij is dat de nieuwe schikkingsovereenkomst recht doet aan een aantal belangen van Europese rechthebbenden maar dat er nog steeds onduidelijkheden en kritiekpunten zijn:  

 

  • de reikwijdte van the Settlement is weliswaar beperkt tot de Engelstalige landen Canada, Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Australië en boeken (van niet-US uitgevers) die zijn geregistreerd bij de Copyright Office in de Verenigde Staten, maar de toegang tot het Copyright Register is (zeker voor oudere registraties) te beperkt en moet online worden gemaakt;
  • rechthebbenden wier boek commercieel niet meer verkrijgbaar is vallen onder de Settlement en rechthebbenden zouden nu voordat zij hun boek gaan exploiteren dit eerst bij Google moeten gaan claimen. Dat is in strijd met de uitgangspunten van het auteursrecht, waarin de rechthebbende vooraf toestemming behoort te geven en hij/zij primair beschikt over de auteursrechten;  
  • de kwaliteit en actualiteit van de rechtenregistratie en –administratie van Google is niet op orde en baart nog immer zorgen;
  • de kans op een monopolypositie voor Google is reëel. De lezer zou beter af zijn met een gezonde marktsituatie waarin meerdere partijen opereren.

 

Het NUV heeft een aantal concrete vragen gesteld waarop voorlopige antwoorden mogelijk zijn.

 

  • Wat gebeurt er met de reeds gescande boeken die nu buiten de overeenkomst vallen? Worden die Vernietigd/gedelete? 
    • Antwoord: De gescande boeken blijven bij Google. Als er auteursrechten op de werken zitten zullen slechts delen worden getoond (snippets). Vernietigd worden de scans dus niet. 
  • Kunnen uitgevers met terugwerkende kracht aanspraak maken op de scanvergoeding wanneer de boeken reeds zijn gescand? 
    • Antwoord: Alleen de boeken die onder de nieuwe schikkingsovereenkomst vallen kunnen aanspraak maken op de scanvergoeding. 
  • Wat gebeurt met de data/deadlines om titels te verwijderen uit de Google-database? Worden die opgeschoven? En tot wanneer? 
    • Antwoord: de data worden vooruitgeschoven. De nieuwe datum voor aanmelding voor de scanvergoeding is 5 juni 2010.
  • Krijgen de uitgevers bericht van Google dat ze niet meer onder de schikking vallen?
    • Antwoord: Google zal de rechthebbende inlichten en zoekt nadrukkelijk de samenwerking met Europese rechthebbenden om de gestelde doelen alsnog te realiseren.

 

Leden van het NUV worden opgeroepen om mogelijke vragen te melden opdat het NUV de leden zo goed mogelijk kan informeren over de gevolgen van en eventuele acties richting de nieuwe schikking. Vragen kunnen worden gestuurd aan Marga Groen van het vaksecretariaat Economische en Juridische zaken van het NUV.  

 

Dit artikel behoort tot het dossier: